Grotto Gigante

Afgelopen zomer waren wij te gast in de regio Friuli Venezia Giulia in Noord- Oost Italië (lees hier de blog). Het is daar niet alleen prachtig aan de oppervlakte, ook onder de grond is ontzettend veel te beleven. Friuli Venezia Giulia  heeft dan ook de hoogste grotdichtheid van Europa. Met een kleine 5000 exemplaren beschikt zo’n beetje elke vierkante kilometer over twee grotten. De Grotto Gigante (niet ver van Trieste) in Sgonico is ongetwijfeld de bekendste. En deze grot doet zijn naam eer aan: Hij is gigantisch!

Na een cappuccino op de camping aan de kust vertrekken we richting Sgonico. De slingerachtige wegen door de Friulaanse heuvels nabij de Sloveense grens zijn prachtig en we passeren dorpje na dorpje zonder ook maar iemand tegen te komen. Goed voorbereid als we zijn wandelen we -na de biglietti gekocht te hebben bij een uitermate vriendelijke signore- de grot in. Om ons heen mensen in lange broeken en vesten geknoopt om de schouders. En wij? Zomers gekleed in korte broek, jurkjes en dunne t-shirts. Het is immers 33 graden buiten en dan vergeet je weleens even dat er in een grot een constante temperatuur is van 11 graden. Dat weerhoudt ons niet... We volgen de gids en dalen de 500 treden af.

‘Papa, papa…’ gillen de meiden.
‘Zitten er dinosaurussen in de grot?’
Hun stemmen galmen door de immense ruimte en overstemmen zelfs de gids.
'Sssst! Niet zo gillen meisjes, dat is niet aardig voor de signora'
'Er zijn inderdaad dinosaurussen in de grotten en die liggen lekker te slapen, dus zachtjes praten anders worden de dino's wakker.'  Vervolgt Cindy.

Ondertussen vertelt de gids verder in Italiaans/Engels dat de Grotta Gigante in 1840 werd ontdekt door Antonio Federico Lindneren en pas bijna vijftig jaar later, in 1908, werd opengesteld voor het publiek. De uitzonderlijk grote omvang zorgde in 1995 voor een notering in het Guinness Book of Records als 's werelds grootste toeristische grot. De afmeting: maar liefst 98,50 meter hoog, 76,30 meter breed en 167,60 meter lang. De vloer en het plafond bedekt met indrukwekkende stalactieten en stalagmieten die gevormd zijn door eeuwen heen. Che spettacolo!

We vervolgen onze weg verder naar beneden, trap voor trap.
‘Mama? Waarom zijn de treden nat?' Vraagt Lara nieuwsgierig? 'Is dat dinosaurus plas?’
‘Ja, dat is inderdaad dinosaurus plas’ en ze richt zich tot Giulia, die al duimend op haar arm zit rond te kijken in de schemering. ‘Dat is van dino's die naast het potje doen plassen!’ Giulia geeft geen kick, maar Lara en Italia moeten er hartelijk om lachen.

Als de gids haar verhaal halverwege de grot vervolgt en er mensen doorheen praten, fluistert Italia met grote ogen: "Ssst, de dino's slapen..."

Il coccodrillo come fa?

Als je kind het naar zijn zin heeft, dan heb jij dat ook. Het is een cliché en meer dan waar. Afgelopen vakantie mochten wij twee weken lang iedere avond genieten van de babydance. Een halfuur zingende en swingende kinderen, die als het even kon daarna nog meededen met de tienerdance. De slaap voorbij...

De schaamteloosheid van het vrije bewegen, zingen en het pure geluk op de mooie gezichtjes van onze dochters. Prachtig om te zien en misschien ook wel een grote wens om zelf zo ongeremd te zijn. Intens genieten iedere avond weer. Na een paar dagen kreeg ik de smaak dan toch écht te pakken en danste bij ieder liedje vrolijk mee. Heerlijk!!

Met een goed gevoel voor ritme beweegt Italia soepel met haar heupen, Lara kan al snel alle liedjes meezingen & kleine Giulia heeft dikke pret tussen haar grote zussen en de andere kinderen. Tijdens het dansen merken twee andere dames Lara op en kijken vol bewondering naar haar. Het duurt niet lang of ze leggen contact met elkaar, een vriendschap is gesloten en een vast dansgroepje ontstaat... Geweldig hoe gemakkelijk die kleintjes contact maken, hoe ze zonder woorden elkaar weten te begrijpen en binnen no time onafscheidelijk zijn.

Bij terugkomst in Nederland is de babydance niet vergeten. 's Avonds voor het slapengaan draaien wij nog even een nummertje en gaan de voetjes van de vloer. Dikke pret dus in casa La vita é bella!! 

Ook die pret beleven? Hieronder vind je de 5 favoriete (Italiaanse) kinderliedjes van de bambini. Buon divertimento!

1. Il coccodrillo come fa?

2. I due liocorni

3. Cocomero tondo tondo

4. Socu baci vira

5. Padrone non mi mettere in pentola

Friuli Venezia Giulia

We zagen er een beetje tegenop, voor het eerst in het hoogseizoen op vakantie. In slakkentempo tuffend over de Deutsche autobahn achter massa's toeristen op weg naar het zuiden. Eenmaal op de plaats van bestemming ingeklemd zijn tussen landgenoten, die de hele vakantie enkel op en neer lopen naar het zwembad, de bar en de pizzeria op de camping en buiten de plaatselijke supermercato en gelateria weinig van de omgeving meekrijgen. De enige echte beweging zou tijdens de Italiaanse avond zijn, waar na een te ruime hoeveelheid cocktails, de voeten dan toch even van de vloer gaan op matige vertolkingen van Italiaanse klassiekers door een evenzo matige gelegenheidsband. Overdag dansen vege lichamen, rode ruggen en witte buiken, de Macarena bij het zwembad terwijl de animatiejuf het publiek opzweept: 'And a wone and a twoo and a twee'. Tot laat in de avond gelal op de camping, schreeuwende kinderen omdat er geen friet en frikandellen te verkrijgen zijn... Horror, nachtmerries had ik er van.

Toch vertrokken we half juli naar Italië. En wel naar de regio Friuli Venezia Giulia. Een streek in het uiterst Noord-Oosten van de laars waar we graag eens kennis mee wilde maken. Ingeklemd tussen de Adriatische zee, Oostenrijk, Slovenië en de Veneto vind je er alles wat je je als toerist kan wensen. Zon, zee, strand, cultuur, een goede keuken, prachtige natuur, idyllische dorpjes en een uitermate vriendelijke bevolking. Eigenlijk alles dus, maar dan met uitzondering van het massatoerisme. Een geschenk uit de hemel, toch? Friuli Venezia Giulia is duidelijk nog niet ontdekt door het grote publiek. En dat verbaast ons enigszins, hoewel wij het maar wat prettig vonden. Ik kan niet anders zeggen dan dat we ontzettend enthousiast zijn geworden over deze eigenzinnige regio. Het is er  adembenemend mooi en wat is er veel te zien en te beleven! En dat, ondanks het hoogseizoen, in alle rust.

Met terugwerkende kracht vernoemen we onze jongste dochter Giulia naar deze streek. Gelijkenissen zijn er: Friuli Venezia Giulia is mooi, avontuurlijk, klein en een tikkeltje eigenwijs. Zo spreken ze er  een eigen taal (Friulaans) en in de ristorante vind je gerechten op de kaart die je niet direct zou verwachten in Italië, eerder bij de oosterburen. Soms heb je zelfs even het gevoel niet in Italië te zijn, terwijl het volgende dorpje je weer aan Toscane of Umbrië doet denken. Hoewel we de Friulanen alle toerisme gunnen hopen we dat het massatoerisme ze bespaard blijft.

Wil je ook Friuli Venezia Giulia ondekken? De hoofdstad Trieste en het Castello Miramare ken je vast al wel, daarom hier 9 andere tips die je zeker niet mag missen tijdens je reis (in alfabetische volgorde)!

Acquileia
Wandel de route langs de Romeinse opgravingen die vrij te bezichtigen zijn, beklim de klokkentoren en bewonder de prachtige basiliek en de weelderige mozaïekvloeren uit de 4de eeuw. Heel erg bijzonder. Het archeologische deel van Aquileia staat dan ook niet voor niets sinds 1998 op de werelderfgoedlijst van Unesco. Voor een heerlijke caffè of cappuccino kun je het beste terecht bij Pasticceria Mosaico (Piazza Capitolo).

 

Castello di Duino
Op een rots boven de Adriatische zee, 20 kilometer van Trieste, vind je dit 14de eeuwse kasteel. Waan je even Hertog of Hertogin als je door de kasteeltuinen of de kamers van het kasteel wandelt. Het interieur is (deels) intact. Ook de bunker die in de tweede wereldoorlog door de Engelsen werd aangelegd is te bezoeken.

Achter het kasteel, tussen Duino en Sistiana, ligt een natuurgebied waar je een avontuurlijke wandeling kunt maken over de rotsachtige kliffen. Uiteindelijk passeer je een camping (Mare Pineta) waar je bij Rifugio Rilke terecht kunt voor een aperitivo, caffè of een simpele, maar goede, maaltijd met prachtig uitzicht over de baai van Sistiana (Doe Giulia en Elena de groeten van ons!).

Civadele del Friuli
Civadele del Friuli werd 53 jaar voor Christus gesticht door Julius Caeser onder de naam Forum Iulii, waar de naam Friuli vandaan komt. Het is heerlijk dwalen door de kronkelende middeleeuwse straatjes in het sfeervolle historische centrum. Daal midden in het dorpje af naar het riviertje de Natisone en geniet van de rust en het uitzicht op de Ponte del Diabolo en de tempel van de Longobarden.

Gorizia
Een bijzondere smeltkroes van Italiaanse, Germaanse en Sloveense invloeden wat goed te zien is aan de kerk Sant' Ignazio aan het Piazza della Vitoria. Het Kasteel van Gorizia torent trots boven de stad uit en is zeker een bezoekje waard.

Grotto Gigante
Op 10 km rijden vanaf Trieste vind je in Sgonico een indrukwekkende grot. In de duisternis daal je via een trap 100 meter af naar een immense ruimte van 168 lang en 76 meter breed... Tja, hij heeft niet voor niets de naam Gigante.

Palmanova
Deze vestingstad is gebouwd in de vorm van een ster en werd gesticht in 1593. Strijk neer op een terrasje aan het prachtige zes hoekige Piazza Grande met uitzicht op de Kathedraal of struin door de rechte straten naar de stadsmuur die deels te bewandelen is. Neem voor de lunch of diner plaats bij Osteria Campana d'Oro (Borgo Udine 27), om je vingers bij af te likken!

Prosciutto di San Daniele
Overal in Friuli Venezia Giulia kun je smullen van deze heerlijk ham uit het gelijknamige dorpje. Oprecht de culinaire trots van deze regio, want hij doet zeker niet onder voor de veel bekendere variant uit Parma.

Spilimbergo
Spilimbergo mag zich rekenen tot de mooiste dorpjes van Italië en is gebouwd rond het prachtig beschilderde 15de eeuwse kasteel. Bezoek ook de Duomo Santa Maria Maggiore, wat ons betreft de mooiste van Friuli Venezia Giulia. Ook weten ze hier wat lekker eten is in een fantastische sfeer. Onze tip: Trattoria Consul (Piazza Borgolucido 28)

 

Op een minuut of 10 rijden van Spilimbergo ligt overigens het graf van Pim Fortuyn (Provesano).

Udine
Onder de portici is het heerlijk winkelen en het Piazza della Libertà mag zich onder de mooiste pleinen van Italië scharen. Udine is na Trieste de grootste stad van Friuli Venezie Giulia en heeft het wat ons betreft helemaal! Wat een heerlijke stad!!

Trattoria Farci

Mangia bene, ridi spesso, ama molto.
Tilburg is een heel fijn stukje Italië rijker. Afgelopen mei opende namelijk Trattoria Farci haar deuren, een lang gekoesterde droom van Marcella Farci, dochter van een Nederlandse moeder en een Italiaanse vader. Naar eigen zeggen: "Geboren in Tilburg, gedoopt op Sardinië, ter communie in Tilburg en opgevoed met Italiaans temperament." En dat temperament is voelbaar aanwezig. Ze staat garant voor authenticiteit, versheid en kwaliteit met de geuren en smaken van Italië.
Bellissima!

Dat Farci gevestigd is tegenover het treinstation in de Tilburgse Fenix wijk de Reeshof onder een nu niet bepaald inspirerend appartementencomplex ben je eenmaal binnen snel vergeten. Farci is sfeervol ingericht, het ontvangst bijzonder vriendelijk en met de heerlijke geuren uit de keuken waan je je direct in Italië. En er is plek voor iedereen, voor jong en oud, voor tutti famiglia! De halve ruimte wordt verbouwd als alle tafels bezet zijn en de gasten binnen blijven stromen. Het terrasmeubilair wordt schoongemaakt en binnengezet, terwijl de aanwezigen zich duidelijk amuseren. Op de kaart vind je pizza al taglio, antipasti, pasta veloce en een goed glas wijn. Gedurende de dag kun je bij Farci ook terecht voor een Panini, Tramezzini of een heerlijke caffè.

Farci deed onze "Italiaanse" hartjes sneller kloppen. Een plek om vaker even weg te dromen onder het genot van een traditionele en eerlijke maaltijd in goed gezelschap. De malloreddus al ragù (een Sardijnse pasta met een saus van tomaat en rundergehakt) kunnen wij alvast van harte aanbevelen!

Ook nieuwsgierig? Meer info vind je op de website of Facebookpagina van Farci.

Buon divertimento!

Mottarone

"Uno, Due, Tre, Quatro, Cinque, Sei, Otto, Nove, Dieci." Met de handen in haar zij en haar heupen naar rechts gegooid staat Lara te glunderen naar de barista. Ik fluister haar zachtjes toe dat ze Sette is vergeten, maar het overweldigende geklap en gejuich van de barista is me voor. Een gezellige ietwat gezette vrouw. Grijze haren vallen sluik langs haar gezicht, met haar enthousiaste lach is ze geboren. Ik gok dat ze een jaar of vijftig is.

Een kleine, oudere man die een espresso aan de bar nuttigt aanschouwt het tafereel, knikt goedkeurend, neemt een klein slokje van zijn espresso, laat het restant in zijn kopje ronddraaien en drinkt het kopje leeg. Hij kijkt op naar de barista, bedankt haar en vraagt of Giancarlo recent nog is langs geweest (hij hoort maar niks van hem). Hij lacht naar de meiden en zegt dat dochters goed voor hun vader zorgen. Zelf heeft hij er ook twee vertelt hij trots. Hij stopt zijn portemonnee in zijn jas en loopt de bar uit.

De barista beantwoordt Lara met een "Ein, Zwei, Drei…." Lara draait zich om, trekt haar schouders op en kijkt me vragend aan. “Di dove sei? vraagt de vrouw aarzelend, ze hangt voorovergebogen over de bar… Het is even stil. “Ze vraagt waar je vandaan komt… Sono Olandese” fluister ik zacht. “Sono Olandese!” roept Lara. “Aaah, Olandese, e comme ti chiami?” Sono Lara, en dit is Italia en dat is Giulia. De vrouw komt overeind roept haar dochter erbij. Ze kijkt me aan vraagt nog een keer naar de namen en schrijft ze één voor één op in haar notitieblok. Belle bionde! We drinken onze cappuccini, betalen en verlaten het mondaine Stresa met haar chique boetiekjes en overweldigende hotels met uitzicht op de Borromeïsche eilanden in het Lago Maggiore.

We rijden de bergen in naar Mottarone. Cindy is blij dat we levend aan zijn gekomen. Gespannen zat ze in de auto tijdens de rit van twintig kilometer naar 1491 meter hoogte. De weg is niet altijd even goed, hobbelig asfalt, smal en bochtig, met een afgrond langs de linker of rechterzijde. Vanaf de Mottarone kun je bij goed weer zeven meren zien: Biandronno, Comabbio, Maggiore, Monate, Mergozzo, Orta, Varesa. Dit geluk hadden we vandaag niet, slechts een schim van het Lago Maggiore en het Isola Bella gehuld in mist. Het is een prachtig wandelgebied en in de winter kun je er skiën. Met een moderne skischool is het er ideaal voor een wintersport met kleine kinderen. Vind je het ook spannend om deze klim met de auto te maken? Vanaf Piazzale Lido in Stresa, waar ook de boot naar Isole Bella vertrekt, kun je ook met de kabelbaan naar Mottarone.

We parkeren de auto en Lara, Italia en ik wandelen naar de top. Via een stenen pad, dat langs een rodelbaan loopt, komen we weer beneden en vinden we tussen de bomen een oude villa. Het lijkt verlaten. Net als we om willen draaien komt de boswachter naar buiten, hij heeft zojuist zijn pranzo genuttigd en lijkt tevreden. We groeten hem en lopen  naar binnen in Villa Pizzini waar we verwelkomd worden door Paolo, gehuld in een zwart - soort van ijshockey- shirt. Er staat een grote 58 op zijn rug. We gaan zitten en Paolo legt rustig alle gerechten uit op de handgeschreven kaart, schenkt ons water en wijn in, neemt de bestellingen op en verdwijnt dan de keuken in. We zitten alleen in de huiskamerachtige eetzaal. Gele muren, oude foto’s en een ouderwetse bar kijken ons aan. In een handomdraai tovert Paolo penne rigate al tonno op tafel.

Penne rigate al tonno (voor 4 personen)
Een makkelijk en heerlijk recept. Snel klaar, dus ideaal na een drukke zomerse dag.

• 350 gram penne rigate
• 320 gram tonijn op olijfoliebasis (2 blikjes a 160 gram)
• 2 tenen knoflook (fijn gesneden)
• 1 rode peper (zaden verwijderd, fijn gesneden)
• 1 ui (gesnipperd)
• 400 gram pomodorini (gehalveerd)
• bos peterselie (fijngehakt + extra om te garneren)
• zout

Kook de penne al dente in een ruime pan met gezouten water. Giet ondertussen de olijfolie uit de blikjes tonijn af in een pan, verhit de olie en fruit hierin de knoflook, rode peper en ui. Voeg de pomodorini, de fijngehakte peterselie en zout naar smaak toe en verwarm nog tijdje door. Schep regelmatig om en voeg op het einde de tonijn toe. Giet de pasta af en roer alles zorgvuldig door elkaar. Serveer in diepe borden met een bosje peterselie als garnering.

Buon appetito!